شهاب الدين احمد سمعانى
مقدمهء مصحح 21
روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )
5 - در فهرست كتابخانهء طوپقپوسراى ( ص 3 ش 88 ) از نسختى از روح الارواح ( روان كوشكوش 1476 ) ياد و گفته شده كه مؤلف شهاب الدين ابو القاسم احمد بن منصور سمعانى در گذشتهء 534 است . و اين نسخه را سليمان هاشمى در محرم 1054 نوشته است و چند سطرى از آغاز كم دارد . مدرك فهرستنگار تنها كشف الظنون است . 6 - نسخهء آقاى ركن الدين همايون فرخ كه در مجلهء وحيد ( س 4 ، ش 5 ، ص 405 ) به نام روح الارواح شناسانده و يك صفحه از آن را هم كليشه كرده و نوشتهاند كه آن از سدهء 7 و 8 است و پنداشتهاند كه كسى پيش از ايشان اين كتاب را نشناسانده است . در مجلهء هنر و مردم ( ش 56 و 57 ص 36 ) آن را يگانه نسخه و ناشناخته پنداشته و براى مؤلف آن هم كتابخانهاى فرض كرده و در شمارهء كتابخانههاى ايران به شمار آوردهاند . چون آغاز كتاب را ياد نكرده بودند من نتوانستم آن را با نسخهء آقاى زاهدى كه مىشناختم يكى بدانم . من از ايشان در خواستم كه از آغاز آن چند سطرى برايم بنويسند ايشان مهربانى فرمودند و آغاز آن را برايم نوشتند ، دريافتم كه آن دو يكى هستند . سپس دنبال نسخههاى ديگر آن رفتم و تاكنون به هفت نسخه برخوردم ، شايد نسخههاى ديگرى هم در جاهايى باشد كه من ندانم . آغاز : بسم اللّه الرحمن الرحيم قال الشيخ الامام العالم لسان القدس ترجمان الحق شهاب الملة و الدين ابو القسم عبد اللّه بن المظفر السمعانى فى شرح اسماء اللّه على سبيل الايجاز و الاختصار و اللّه الموفق و المعين ، اولا در « هو » سخن گفته مىشود پس به هر اسمى اشاره كرده مىآيد . هو - معنى « هو » او بوذ و در ميان عوام تا « هو » را به « اللّه » تعريف نكنند مراد گوينده در نيايد . اما خواص و اهل اختصاص و مردان ميدان دين و خداوند ان عين اليقين كه دلى صافى دارند چون بر زفان گوينده بروذ كه « هو » ، از اين كلمه جز حق جل جلاله مفهوم ايشان نگردد . و على الحقيقة دلى بايذ از هوا مصفّى و سينهاى به هدى محلّى و باطنى قبول حق را مهيا تا حقيقت هويت بر او مكشوف شوذ و به ادراك سرّ آن موصوف گردذ . آوردهاند كى عزيزى در راهى مىرفت درويشى را ديد گفت از كجا مىآيى ؟ گفت : « هو » گفت : به كجا مىروى ؟ گفت : « هو » گفت : مقصودت چيست ؟ گفت : « هو » ؛ هر چه سؤال كرد اين جواب يافت كه « هو » . از آنچه تاكنون گفتهايم به دست مىآيد كه اين كتاب ناشناخته نيست . در